Met de onderstaande hyperlinks surf je naar onderdelen die je hulp bieden bij de volgende tekst.

Klik één keer op de hyperlink en sluit na gebruik de vensters.

 

Openingsvensters en hulpbestanden

Communicatie

Interactief ZCN

 

KRITIEK

 

Betekenis

 

Van Dale, Groot Woordenboek der Nederlandse taal, >s-Gravenhage, 1976 (tiende druk)

 

beoordeling, hetzij van waarde, de goede en slechte hoedanigheid van voortbrengselen van wetenschap of kunst, ook van de daden, de handelingen, het gedrag van personen, hetzij van de juistheid van wat is overgeleverd, waargenomen, enz.

 

1        Kritiek als communicatiemiddel

 

In moderne organisaties verwacht men van je, dat je meedenkt over het beleid. Je oordelen daarover moet je kunnen uitspreken. Je bent in gesprek met de organisatie waarvan je deel uitmaakt. Het is een vorm van feedback, een term die we uit de communicatieleer kennen. Van daaruit weten we, hoe belangrijk feedback en dus kritiek is.

 

2        Kritiek geven en ontvangen

 

Werknemers moeten dus kritiek kunnen geven. Zij zullen die ook moeten kunnen ontvangen. Denk maar eens aan beoordelingsgesprekken en aan conflictsituaties.

 

3        Kritiek, organisaties en personen

 

Als je in een organisatie kritiek geeft of kritiek ontvangt, hoort dat altijd een zakelijk karakter te hebben. Je hebt echter te maken met personen die hun organisatie vertegenwoordigen. Daarom speelt in het kritiek uiten altijd de menselijke factor mee.

 

4        Kritiek en de cultuur van de organisatie

 

Kritiek komt het beste tot zijn recht in een organisatie waarin kritiek geven en kritiek ontvangen verweven zijn met de bedrijfscultuur. Dat houdt in dat men steeds moet horen:

§          wat er goed gaat;

§          wat beter kan.

Beide aspecten zijn van belang. Een organisatie waarin een cultuur bestaat, waarin slechts of voornamelijk de negatieve aspecten een rol spelen, is bedreigend voor de deelnemers ervan. Waar waardering een belangrijke rol speelt, zal men ook openstaan voor verbeteringen.

 

5        Negatieve kritiek geven aan personen

 

Alhoewel kritiek een zakelijke bedoeling heeft, spelen menselijke factoren een belangrijke rol. Onderscheid daarom dus altijd de kritiek zelf (inhoud) en de manier waarop jij je kritiek uit (vorm).

 

Zeven voorwaarden voor het geven van negatieve kritiek

<       Beheersing in optreden.
Als jij je boosheid uit, zal de ander zich in persoon aangevallen voelen. Daar hoort het niet om te gaan. Het gaat immers om een zaak. Bij boosheid wordt de inhoud van de boodschap vaak niet goed verstaan of misverstaan.


<       Tijdskeuze

o   Val nooit zomaar bij iemand binnen om kritiek te spuien. Zorg voor een moment waarop de kritiek ook gehoord kan worden. Geef kritiek het liefst aan het begin van de week. Doe ja dat vlak voor het weekend, dan loop je het gevaar dat die ander er het hele weekend mee omloopt.

 

 

o   Wacht niet te lang met het geven van kritiek.
Wie te lang wacht, durft vaak geen kritiek maar te geven. Ook wordt late kritiek vaak als onterecht ervaren.

<       Onder vier ogen
Zorg er altijd voor, dat je slechts kritiek levert onder vier ogen. De nabijheid van een ander kan de kritiek namelijk zwaarder doen lijken, dan die bedoeld was. Ook zal de ander de neiging vertonen zich te verdedigen, zelfs waar verdediging zinloos lijkt.

<       Concreetheid
Zeg zeer nauwkeurig welke kritiek je hebt. Laat er niets te raden blijven: dat veroorzaakt slechts misverstanden.

<       Ik-vorm
Gebruik altijd de ik-vorm en heb het nooit over “men” of “de organisatie”. Met zulke abstracte begrippen kan men namelijk niet argumenteren. Toch is het van belang argumentatie mogelijk te maken. De ander kan dan namelijk een toelichting op zijn handelen geven. Bovendien geef je de ander de kans jou te laten merken, dat je het verkeerd gezien of beoordeeld hebt. Die mogelijkheid kan de lucht klaren.

<       Reactie
Vraag de ander altijd om een reactie ter verklaring van de “negatieve situatie”. Soms blijken er situaties te zijn, die gedurende een bepaalde periode om begrip vragen. Soms blijkt het nodig te zijn, die ander op een andere plaats tewerk te stellen, of hem te verwijzen naar hulpverleningsinstanties, enz.

<       Suggesties
Als je samen het erover eens bent, dat de vermelde situatie fout was, moet je samen trachten tot oplossing te komen om de fout te herstellen en om dergelijke fouten te voorkomen.

 

6        Negatieve kritiek ontvangen n.a.v. missers

 

Als je kritiek krijgt, gaat het nooit om jouw persoon, maar om een deel van jouw functioneren. Als je de kritiek niet geheel of in het geheel niet begrijpt, gebruik dan vraagtechnieken om daarachter te komen. Ga daarna na, welke verbeteringen jullie kunnen aanbrengen.

 

7        Negatieve kritiek ontvangen n.a.v. bijna-missers

 

Soms is het zeer waarschijnlijk, dat een bepaalde handelwijze tot fouten leidt. Voorkomen is beter dan genezen, daarom is het goed in die situaties kritiek te leveren.

 

8        Vijf voorwaarden voor het ontvangen van negatieve kritiek

 

1        Wees beleefd en rustig.

2        Laat de ander uitspreken.

3        Luister goed naar de geuite bezwaren en de toelichting daarop.

4        Stel waar nodig vragen ter verduidelijking van de situatie of het probleem.

5        Bied bij terechte kritiek je gemeende verontschuldigingen aan.

6        Vraag aan de ander hoe je de fout kunt herstellen of hoe je de fout kunt voorkomen.