Pesten - voorkomen is beter dan genezen!

21 juni 2018

Het was afgelopen weken weer veel in het nieuws: de effectiviteit van antipestprogramma’s. In de krant, op social media en op de radio, overal wordt de discussie gevoerd. En dat is mooi, want een enkeling daargelaten is iedereen het met elkaar eens; pesten gaat te ver en mag niet gebeuren. Er zijn wel verschillende meningen over wat pesten exact is en wat er onder pesten valt. En wat is daarnaast nou het verschil tussen een antipestprogramma en een universele (preventieve) methode voor sociaal-emotionele ontwikkeling zoals Leefstijl, en wanneer zet je ze in?


Goed omgaan met elkaar en met jezelf begint bij de basis;
 het met elkaar bespreken wat de verwachtingen zijn en hoe we elkaar aanspreken. Internationaal onderzoek heeft aangetoond dat pesten geen individueel probleem is, maar voortkomt uit het groepsproces.

Er is veel moed voor nodig om als leerling onveilige situaties bespreekbaar te maken en te vertellen dat je gepest wordt. Er is ook veel moed voor nodig om als leerkracht toe te geven dat er in jouw groep sprake is van pesten. En er is veel moed voor nodig om als schooldirectie niet je plein schoon te vegen, maar te erkennen dat jouw school(plein) niet pestvrij is. Gelukkig zijn er wel veel moedige leerlingen, leerkrachten en schooldirecties die pestproblemen in de ogen durven te kijken en aan durven tepakken. Scholen die ze effectief tegengaan, voeren een stevig beleid rond pesten op drie lagen. Vergelijk het met thuis. Ouders zorgen naast emotionele veiligheid voor veiligheid in huis door kinderveilige stopcontacten en traphekjes te plaatsen (1: algemene preventie). Ze waarschuwen hun kinderen als die zich in onveilige situaties begeven (2: specifieke preventie). En ze zorgen bovendien dat ze een EHBO-doos in huis hebben (3: interventie)!

Op school is het niet anders dan thuis. Het is van belang om als school een positief en veilig klimaat te bieden, waarin aandacht is voor algemene preventie. Algemene preventie op school is de tijd en ruimte bieden om een positief en veilig klimaat te creëren en te onderhouden. Het is positief met elkaar communiceren. Het houdt in dat we heldere afspraken maken over hoe we zo met elkaar omgaan dat iedereen met plezier naar school komt. Algemene preventie is gevoelens bespreekbaar maken en oplossingsgericht kijken naar conflicten. En het betekent kinderen en jongeren leren omgaan met de grote diversiteit die er is in de klas; diversiteit in sociale en culturele achtergrond, in religie en gewoonten, in waarden en normen. Leefstijl biedt hiervoor praktische thema’s met lessuggesties.

Specifieke preventie op school is pesten bespreekbaar maken. Het melden van onveilige situaties aanmoedigen zonder dat kinderen als klikspanen worden weggezet. Met de klas boeken lezen, een film of toneelstuk bekijken over pesten zonder dat er daadwerkelijk een pestsituatie speelt. Gesprekken voeren over de effecten van pesten en wat je ertegen kunt doen. En aandacht besteden aan verantwoord internetgebruik. Scholen die op deze manier gericht beleid voeren (met algemene én specifieke preventie) kunnen veel pestsituaties voorkomen. Mits zij er voortdurend aandacht aan besteden en hun aandacht niet laten verslappen. De effectiviteit van een preventief programma zoals Leefstijl, waar in Nederland ruim 1000 basisscholen en nog eens 800 v(s)o scholen mee werken, hangt nauw samen met de inzet en motivatie van de school.

Ten slotte moet de school ook over een EHBO-doos beschikken voor wanneer er, ondanks de preventieve inspanningen, toch gepest wordt. Je moet dan niet teleurgesteld de moed in de schoenen laten zakken, maar zorgen dat het pesten zo snel mogelijk stopt! Interventie dus, bijvoorbeeld door ‘Sta op tegen pesten!’ in te zetten, gebaseerd op de Engelse No Blame-aanpak. Een snelle, oplossingsgerichte aanpak, waarbij opnieuw het groepsproces centraal staat. Waarbij de kinderen duidelijk geconfronteerd worden met de effecten van hun gedrag. En waarbij pesters, slachtoffers en meelopers de kans krijgen hun gedrag positief te veranderen. Een aanpak bovendien waardoor het pesten meestal binnen een week stopt.

Een sociaal veilige school ontstaat niet vanzelf, maar is met een goede voorbereiding en inzet van alle betrokkenen wel haalbaar! 

OVER LEEFSTIJL EN STA OP TEGEN PESTEN!

Leefstijl werkt al ruim 25 jaar (wereldwijd) aan sociaal-emotionele ontwikkeling, groepsklimaat en het voorkomen van pestgedrag door het inzetten van programma’s op met name scholen in het primair en voorgezet (speciaal) onderwijs. Sinds enkele jaren is er een Nederlandse interventie op basis van No Blame, een in Engeland bewezen effectief programma waarmee pestgedrag in 89% van de gevallen binnen een week stopt. Dit programma heet Sta op tegen pesten! en geeft het lerarenteam handvatten om pesten stapsgewijs en met de hele groep aan te pakken.

Ga naar Leefstijl