Meer smaak in het onderwijs; de methode maakt het mogelijk

01 oktober 2008
Meer smaak in het onderwijs; de methode maakt het mogelijk
 

In een groot aantal publicaties wordt de laatste maanden de suggestie gewekt dat het einde van de onderwijsmethode van de educatieve uitgeverij nabij is. Docenten kunnen beter en goedkoper zelf hun eigen methoden maken is de veronderstelling. Maar is dat wel zo?

 
Als ik een maaltijd wil bereiden, hoef ik tegenwoordig gelukkig zelf geen stoofpotten te maken, hout te halen voor het vuur, een lepel te maken om te roeren en in het bos de ingrediënten bij elkaar te zoeken. Ik koop alle basismaterialen bij mensen die zich daarin specialiseren. En zij kunnen deze producten beter en goedkoper leveren dan wanneer ik het allemaal zelf zou moeten doen. Ik kan daardoor mijn tijd en aandacht besteden aan dat wat bij koken werkelijk belangrijk is: het bereiden van een maaltijd die smaakvol, gezond en voedzaam is.
 
In het onderwijs lijkt het er echter op dat we weer een flink aantal stappen in de tijd terug willen zetten. Docenten gaan het Google-bos in om hun eigen ingrediënten te verzamelen, hun werk- en bronnenboeken (lepels en potten) weer zelf te maken. Net als met betrekking tot het maken van de maaltijd is de afgelopen decennia echter duidelijk geworden dat het ontwikkelen van onderwijsmateriaal efficiënter en beter kan.
Met de onderwijsmethoden van uitgeverijen kan de docent zijn eigen onderwijs invullen met behulp van goed kookgerei. Onderwijsmethoden bieden een solide basis zodat de docent de ruimte krijgt om zijn kennis en aandacht te richten op wat echt belangrijk is: het leerproces dat de leerlingen doormaken. Daar gaat het om. Dat contact tussen docent en leerling belangrijk wordt gevonden, bewijst de invoering van een contacturennorm. Tegelijkertijd worden we echter overspoeld met ideeën en voorstellen om docenten juist uit deze contacten weg te halen en ze hun eigen gereedschap te laten maken.
 
Zolang er onderwijsmethoden bestaan, maken docenten aanvullend materiaal, gericht op de eigen situatie in de school. Aanvullende materialen zijn prachtige accenten die gelegd worden als aanvulling op een goede basis. Het is echter wat anders om een complete methode zelf te maken. Er zijn verschillende redenen waarom de onderwijsmethoden van educatieve uitgeverijen een grote bijdrage leveren aan het onderwijs. Een bijdrage die niet overgenomen kan worden door zelfgemaakt materiaal van de docenten.
 
De toegevoegde waarde van de onderwijsmethoden zit in de volgende punten:
  1. Een methode biedt de zekerheid dat eindtermen en kwalificatiedossiers zijn afgedekt. Belangrijk voor leerling, docent en school is dat gedurende de schoolloopbaan alle onderwerpen aan bod komen die uiteindelijk bij het eindexamen of de Proeve van bekwaamheid worden getoetst. Onderwijsmethoden worden opgebouwd, uitgaande van deze eindtermen. Ze bieden daarmee de zekerheid dat daarmee ook alles behandeld wordt.
 
  1. Een methode houdt rekening met verschillende leerstijlen van leerlingen. Leerlingen hebben verschillende stijlen om zich competenties eigen te maken. Onderwijsmateriaal moet al deze verschillende leerstijlen ondersteunen. Elke leerling behoudt daarmee zijn eigen werkwijze die voor hem het beste resultaat oplevert.
 
  1. In methoden wordt aandacht besteed aan verschillende specifieke eigenschappen van groepen leerlingen. Hier kun je bijvoorbeeld denken aan zorgleerlingen of leerlingen met een taalachterstand. Methoden houden rekening met beperkingen bij leerlingen, bijvoorbeeld door rust in vormgeving en eenvoud in taalgebruik. Zo worden leerlingen zo min mogelijk afgeleid. Op dezelfde wijze zijn er ook maatregelen te treffen voor kinderen met dyslexie en andere beperkingen.
 
  1. Een methode biedt continuïteit. Het bedrijfsmatig aanbieden van methoden biedt de zekerheid dat de methoden volledig uitontwikkeld worden. Op deze manier kunnen methoden op langere termijn aangeboden worden zodat scholen hun curriculum daarop af kunnen stemmen.
 
  1. Een methode biedt vernieuwing. Doordat grotere bedrijven onderwijsmethoden ontwikkelen, kunnen voortdurende innovaties de producten beter maken. Het toevoegen van ICT-componenten is daar een voorbeeld van. Deze innovaties sluiten aan bij de belevingswereld van de leerling en maken zo een methode boeiend en stimulerend om mee te werken.
 
Kortom, het maken van lesmateriaal, zeker methoden die eindtermen geheel afdekken, is een langdurige klus. Door het zelf ontwikkelen van lesmateriaal mist de docent belangrijke contacturen met zijn leerlingen. Juist deze contacturen zijn cruciaal voor betere leerresultaten.

Daarnaast is het zelf ontwikkelen van materiaal kostbaarder. Het ontwikkelen van eigen materiaal door docenten voor hun eigen school is uiteindelijk duurder dan wanneer een beperkt aantal uitgeverijen dit voor een groot aantal scholen doet. Zelfs als we daarin meenemen dat dit bedrijven zijn die een redelijk rendement willen halen.
 
Met goed materiaal de docent zijn werk laten doen, is in onze visie het recept voor goed onderwijs. De docent is te belangrijk voor het leerproces om hem achter de computer te zetten en hem zelf materiaal te laten maken.